CO is een kleurloos, reukloos, smaakloos en niet-irriterend gas dat normaal gezien vrijkomt bij elke (onvolledige) verbranding van hout, kolen, gas, mazout, enz. Dit impliceert dat elk verwarmings- of heetwatertoestel een potentiële CO-bron is.
 

CO komt van nature in het milieu voor ten gevolge van vulkaanuitbarstingen, moerasgas, bosbranden, enz. Ook bij tal van industriële activiteiten (olieraffinaderijen, verbrandingsovens...) en door het autoverkeer (nooit de auto laten draaien in een afgesloten garage!) komt CO vrij.
Binnenshuis is tabaksrook de voornaamste bron van CO-gas.
Verwarmingstoestellen zijn de voornaamste oorzaak van CO-vergiftigingen.
Risicofactoren zijn verwarmingstoestellen en waterverwarmers die:
• niet verbonden zijn aan een schouw die de verbrandingsgassen afvoert
• slecht geregeld, slecht geïnstalleerd of slecht onderhouden zijn
• verkeerd gebruikt worden
• de ruimten te klein zijn of onvoldoende verlucht worden
• indien de schouw slecht trekt.
 

CO wordt via de longen zeer snel opgenomen in het bloed. In het bloed hecht het zich vast op de rode bloedcellen waarbij het de zuurstof (O2) verdringt: het vermogen van CO om zich vast te hechten op de rode bloedcellen is 240 keer groter dan dat van zuurstof. Dat betekent dat zelfs bij een geringe aanwezigheid van CO in de lucht relatief veel CO in het bloed kan terechtkomen en vergiftigingsverschijnselen kunnen optreden.
De ernst van de vergiftiging hangt af van :

• de hoeveelheid CO in de ruimte: de hoeveelheid CO zal continu vermeerderen zolang de verbrandingsgassen niet worden afgevoerd of het toestel niet wordt dichtgedraaid. Indien er meer dan 0,2% CO aanwezig is in een kamer, treedt de dood vrijwel onmiddellijk in.
• de duur van blootstelling: hoe langer men CO inademt, hoe meer CO in het bloed terechtkomt en hoe minder zuurstof kan worden getransporteerd
• de hoeveel rode bloedcellen die verzadigd zijn met CO.

Kinderen zijn veel gevoeliger voor CO-vergiftiging rn de gevolgen zijn bij hen ook ernstiger.
 

De eerste tekenen van een CO-vergiftiging die het vaakst voorkomen zijn zeer banaal en worden dikwijls nauwelijks herkend: hoofdpijn, misselijkheid en een onverklaarbare vermoeidheid. Nadien krijgt het slachtoffer last van braken, duizeligheid en bewustzijnsverlies dat tot een coma of zelfs tot de dood kan leiden.
 

1. Deuren en vensters openen
2. Zo mogelijk het (de) in werking zijnde toestel(-len) afzetten
3. Het (de) slachtoffer(s) uit het vertrek halen en in de frisse lucht leggen
4. Een ziekenwagen bellen met zuurstof aan boord.
5. Indien het slachtoffer niet meer ademt, moet onmiddellijk met kunstmatige beademing worden gestart.

Het risico op CO-vergiftiging is het grootst bij koud weer wanneer we alle deuren gesloten houden en de kieren afdekken, of wanneer het iets warmer wordt en de verwarmingstoestellen dicht staan waardoor er weinig zuurstoftoevoer is en de verbranding zeer onvolledig gebeurt. Ook bij windstil en stabiel weer wanneer de schouwen minder goed trekken, of omgekeerd bij zeer winderig weer waardoor de verbrandingsgassen terug in de afvoer worden geblazen (vooral bij warmwatertoestellen die via een buis rechtstreeks naar buiten worden geleid), verhoogt het risico op CO-vergiftiging.

• Verluchting: Elke kamer waar men regelmatig komt, moet goed worden verlucht. In kleine kamers, en zeker in badkamers waar een waterverwarmer is geïnstalleerd en in kamers die verwarmd worden met een verplaatsbare gas- of petroleumkachel, moeten speciale ventilatieroosters of eventueel zelfs een ventilator worden voorzien.
• Laat verwarmingstoestellen en waterverwarmers steeds door een erkend installateur aansluiten. Alle toestellen moeten aangesloten worden op een schouw of moeten een rechtstreekse afvoer naar buiten hebben.
• Meerdere apparaten mogen niet op dezelfde schouw worden aangesloten.
• Laat schoorstenen en verwarmingstoestellen geregeld (1 keer per jaar) nakijken en reinigen.
• Slaap nooit in een kamer waarin een waterverwarmer brandt of waarin een verplaatsbaar verwarmingstoestel staat op gas of petroleum.
• Opgelet met de CO-detectoren: ze zijn maar weinig betrouwbaar en scheppen alleen maar een illusionaire veiligheid.
• Herhaling voorkomen: Indien u last hebt van hoofdpijn, onverklaarbare vermoeidheid, enz., kortom de symptomen vertoont die kunnen wijzen op een CO-vergiftiging, moet u de huisarts raadplegen. Deze kan via een eenvoudige bloedproef nagaan of er inderdaad iets fout loopt. In dat geval dient u professionele hulp in te roepen om de nodige maatregelen te nemen. Ook wanneer zich een ongeval heeft voorgedaan, moeten de nodige aanpassingen aan de verwarmingstoestellen gebeuren.